Medine’nin Mücevheri: Şeyh Muhammed Zekeriyya el-Buharî
Şeyh Muhammed Zekeriyya el-Buharî (1910-2005)
1910 (H. 1328) yılında Buhara diyarının Mergilan şehrinde doğdu.Annesi salih bir kadındı ve büyükbabası sürekli oruç tutan dindar bir adamdı; sadece izin verilmeyen günlerde oruç tutmaktan kaçınırdı. Büyükbabası Medine’de hacdan sonra vefat etti ve el-Baki’ye gömüldü.Medine’ye gitmeden önce genç bir çocukken Şeyh Muhammed Zekeriyya, al-Baqi’de üç mezar gördüğü bir rüya gördü. Biri büyükbabasının, diğeri annesinin ve üçüncüsü de kendisinindi. Muhammed Zekeriyya, Medine’ye vardığında şiddetli bir ateşe yakalandı ve annesi Allah’tan oğlunun yerine kendisini alması için dua etti. Annesi hastalandı ve üç gün sonra 15 Şaban 1956 (1375 H) gecesi 70
yaşına ulaşmış olarak vefat etti. Al-Baqi’de, ünlü Ummahat al Mu’minin’in yakınına gömüldü.Şeyh Muhammed Zekeriyya, eğitimine genç bir çocukken Buhara’daki köyünde bölgenin alimlerinin yanında başladı. Buhara’da Şeyh İskender Efendi’den Nakşibendi Tarikatı’nı aldı. Ruslar ülkeye girdiğinde hocalarının çoğunu hapse attılar, bu yüzden gizlice kaçmak zorunda kaldı. Ruslardan kaçış tehlikeli ve hayatı tehdit ediciydi ama sonunda Medine’ye ulaştı.Onun [Şeyh Muhammed’in] hocalarından bazıları şunlardır:
• Şeyh İbrahim el-Hoteni (ö. 1389H/1969)
• Şeyh Alevi Abbas el-Maliki (ö. 1391H/1971)
• Şeyh Muhammed Hasan Meşat (ö. 1399H/1979)
• Şeyh Hasan Şa’ir (ö. 1400H/1980)
• Şeyh Ömer Bari
• Şeyh Diya’uddin el-Buhari
• Şeyh Muhammed Abdul Baqi’ el-Leknavi
• Şeyh Ahmed Abdul Da’im
• Şeyh Ebul Hayr el-Meydani (ö. 1380=1960)
• Şeyh İbrahim el-Ghalayni (ö. 1377H/1957)
• Şeyh Hamid Mirza
Ulema arasındaki arkadaşları şunlardır:
• Şeyh Abdülaziz Uyun el-Sud (ö. 1398H/1978)
• Şeyh Muhammed el-Muhtar el-İncani (ö. 1402H/1982)
• Şeyh Molla Ramazan el-Buti (ö. 1410H/1990)
• Şeyh Muhammed el-Cüneyd el-Ka’ki el-Himsi (ö. 1412H/1991)
.Şeyh Abdul Rahman Shaghouri (ö. 2004)
.Şeyh Abdul Karim Mudarris Al Bayyarah (ö. 2005)
.Şeyh Nazım Kıbrısî el-Haqqanî
.Şeyh Osman Sirajuddin Al Nakşbendi (ö. 1997)
,Şeyh Ahmad Habbal (ö. 2009)
.Şeyh Abdul Razaq Al Hallabi
.Şeyh Edib Al Kallas (ö. 2009)
.Habib Abdul Qadir Saqqaf (ö. 2010)
.Şeyh Sae’ed Ramazan Al Bouti
.Şeyh Ziauddin Al Medeni
.Şeyh Muhammed Ali Şah Nakşibendi Aslami
• Şeyh Abdul Fettah Abu Gudde (ö. 1417H/1997). Medine’yi ziyaret ettiğinde Şeyh Zekeriya’yı ziyaret etmeyi bir adet haline getirdi. Şeyh Muhammed Zekeriya, Şeyh Abdulfettah’ın vefat ettiği gün evinde bir toplantı bile yapmış ve taziyeleri kabul etmiştir.
• Şeyh Abdullah Siraceddin (ö. 1422H/2001). İkisi mükemmel ve samimi bir ilişkiye sahipti. Şeyh Abdullah ona kitaplarını Halep’ten gönderirdi ve Şeyh Muhammed Zekeriya da buna Medine’den hediyelerle karşılık verirdi. Şeyh Abdullah vefat ettiğinde, Şeyh Muhammed Zekeriya’nın evinde Kuran okunan büyük bir toplantı yapıldı.
• Şeyh Hasan el-Musuli
• Şeyh Muhammed el-Hacer (ö. 1428H/2007)
• Şeyh Mahmud Efendi el-İstanbulî el-Nakşibendî
• Şeyh Vasfi el-Mesaddi
• Şeyh Abdul Gaffar el-Darubi
• Şeyh Muhammed İvad el-Dimaşki
• Şeyh Ömer Molla Hafji
• Şeyh Muhammed Ebul Fadl Evvame
• Şeyh Hamid Garib el-Halebi
• Şeyh Adil `Azzam el-Medeni
• Şeyh El-Habib Ömer el-Cifrî
• Şeyh İbrahim Halife el-İhsa’i
Mescid-i Nebevî’nin El-Mecid Kapısı’nın yakınındaki evinde kırk yıl boyunca yaşadığı evinde onu ziyaret eden daha birçok alim vardı.
Uzun süre onun yanında bulunup ona hizmet eden ve onun arkadaşlığından faydalanan birçok kişi vardı. Bunlardan bazıları şunlardı:
• Şeyh Abdul Hafız Bahlak (ö. 1424H/2003)
• Şeyh Faysal ed-Darubi• Şeyh Hasan Rasam el-Türki
• Şeyh Mahr `Ali el-Kurdi
• Şeyh İsmail Za’im el-Hamavi
• Şeyh Ali el-İhsa’i
• Şeyh Abdul Basit `Abdul Hakim el-Dimashqi
• Şeyh Ebu’l Faraj el-Salahi
• Şeyh Abdul Ahad Kari
• Şeyh Sami Ebu `Arif
• Ebu Rıdvan el-Ahmer
• Muhammed Medeni
• Şeyh Hasan Dabbagh el-Hamavi
• Enes Bunni
• Emin Beşir Kirman
• İn’amuddin el-Afgani
• Abdul-Rahman el-Afgani
• Abdul Fattah ibn Muhammed İwad
• Abdullah ve Şeyh Ömer Molla Hafji’nin oğulları Muhammed Diya
• Muhammed, Şeyh Muhammed Avvame’nin oğulları Ahmed, Abdullah ve Muhiyiddin.
Evi ve alışkanlıkları
[Şeyh Muhammed Zekeriyya’nın] evi huzur ve sükunet yeriydi. Evine gelen bir ziyaretçi lezzetli yemeklerinden tatmadan asla ayrılmazdı.
Şeyh Muhammed Zekeriya yatsıdan hemen sonra uyurdu ve ondan sonra kimseyi kabul etmezdi. Hiçbir zaman bütün geceyi uyanık geçirmezdi, bunun yerine gece yarısından sonra uyanır, 12 rekat teheccüd namazı kılar ve ondan sonra ezan okunana kadar zikir ve dua ile meşgul olurdu.
Arabayla Haram’a gider ve yolda el-Baki’de gömülü olanlara selam verir ve onlar için af dilerdi. Sabah namazını kılar ve sonra gün doğana kadar zikirle meşgul olurdu. Duha ve iki rekat istihare namazını zamanında kılardı.
[Şeyh Muhammed Zekeriyya] oruçlu değilse, sık sık başkalarını kendisiyle birlikte kahvaltı etmeye davet ederdi. Cumartesi günü, Hadis’in öğretilerine göre iki rekat kılmak üzere Kuba Camii’ne giderdi. Çarşamba günü, duha namazından sonra, ulemayı evinde veya Medine bahçelerinden birinde kendisiyle birlikte kahvaltı etmeye davet ederdi.
Suriye’nin seçkin alimlerinden bazıları da davetlerine katılmıştır. Bunlar arasında Şeyh Ahmed Kallaş, Şeyh Muhammed el-Haccar, Şeyh Muhammed `Ali el-Murad, Şeyh Muhammed İvad, Şeyh Muhammed Cüneyd ve Şeyh Muhammed Avvame vardı.
Çarşamba gününde Şeyh Muhammed Zekeriya Uhud şehitlerini ziyaret etti. Bedir şehitlerini severdi ve zaman zaman onları ziyaret ederdi.
[Şeyh Muhammed Zekeriyya] düzenli olarak Pazartesi ve Perşembe günleri ve ayın ortasındaki Sünnet orucunu tuttu. Dala’il al-khayrat ve Evrad Fethiyye’den çeşitli zikirlere ek olarak her hafta bir kez Kuran’ı hatmetmiştir. Kuran hatmi, Cuma namazından sonra haftalık olarak tamamlanırdı ve bu vesileyle yüzlerce kişi dua ve ardından açılan Buhara pilavı ikram edilen sofraya katılırdı.
Her gün Salat el-tesbih kılardı. Mevlid’i yılda bir kez, Rabi’ül-Evvel ayında, Cuma günü güneş doğduktan sonra kutlardı. Tüm misafirler birlikte kahvaltı etmeye davet edilirdi ve onlara bir Mevlid hediyesi (bir seccade ve biraz tatlı) verilirdi.
[Şeyh Muhammed Zekeriyya] Şaban’ın 15. [Berat] gecesine saygı gösterirdi ve bu gecede her rekatta 10 kez İhlas Suresi okuyarak 100 rekat kılardı. Daha sonra üç kez Yasin Suresi okurdu.
Medine’den sadece 1951’de (h. 1370) zorunlu Hacc vazifesini yapmak ve Suriye’yi ziyaret etmek için ayrıldı.
Bir gün birisi onunla namaz kıldı ve ziyaretçisi Şeyh Muhammed Zekeriyya’nın kullandığı seccadeyi fark etti. Kişi kendi kendine, “ayrılırken hizmetçiye bunun hakkında soru soracağım” dedi. Ziyaretçi ayrıldığında, hizmetçinin Şeyh Muhammed Zekeriyya tarafından ziyaretçiye verilen seccade ile beklediğini gördü. Şeyhi Alevi Maliki’den icazet aldığı için kendisinden zikir isteyenlere evrad verirdi. Toplantılarındakilere her zaman zikir okumalarını emrederdi ve Tirmizi’nin el-Adab el-Müfred, el-Şemail ve Şeyh Abdullah Sirajuddin’in el-Salat `alel Nebi’sinden okuma uygulamasını sürdürdü.
Din öğrencilerini sever ve saygı duyardı ve onlara değerli tavsiyelerde bulunurdu. Onlara sık sık koku, misvak ve sarık gibi hediyeler verirdi. Kafirleri taklit etmekten sakındırırdı. Peygamber’i öven neşideleri dinlemekten zevk alırdı ve çocuklara karşı şefkatli ve sevgi doluydu. Milliyetine bakılmaksızın herkes tarafından sevilir ve saygı görürdü.
Şeyh Muhammed Zekeriyya şunları söyledi: “Bu devir, susma ve evine kapanma, azla yetinme ve Allah’ı anma devridir.”
[Şeyh Muhammed Zekeriyya] 2005 (h. 1426) yılında Medine-i Münevvere’deki Mutabbakani Hastanesi’nde tıbbi tedavi ve birkaç ameliyat geçirdikten sonra vefat etti.
Guslü, isteği üzerine Şeyh Memduh el-Cüneyd tarafından yapıldı ve el-Baki’ kabristanına defnedildi.
Bazı Notlar:
Şeyh Muhammed Zekeriyya Nakşibendi el-Buhari el-Medenî rahmetullahi aleyh ve aleyhirrahmeh Allah’ın bir velisiydi. Onu gördüğünüzde, yeni doğmuş bir bebeğin önünüze indirildiğini ve yerleştirildiğini düşünürdünüz. O kadar melek gibiydi ve aynı zamanda nurlu idi.